دلبستگی ایمن: چرا کودک هنگام ترس به والد می‌چسبد؟
چسبیدن کودک به والد در لحظه‌های ترس و نگرانی ریشه در دلبستگی دارد؛ پیوندی عاطفی که از سال‌های اول زندگی شکل می‌گیرد و پایهٔ شخصیت آیندهٔ کودک است.
آیا تا به حال برایتان پیش آمده که فرزندتان به شما به‌عنوان والد یا به مراقبش بچسبد و وقتی احساس ترس یا اضطراب می‌کند، این چسبندگی شدیدتر شود؟
این موضوع دلایل علمی و روان‌شناختی بسیاری دارد و در اینجا از نگاه روان‌شناسی تخصصی کودک، به یکی از مهم‌ترین دلایل آن می‌پردازیم. یکی از اصلی‌ترین پایه‌های رشد حس عاطفی در کودک، دلبستگی است.
دلبستگی چیست و با چه کسانی شکل می‌گیرد؟
دلبستگی یک پیوند عاطفی عمیق است که از همان سال‌های اولیهٔ زندگی هر کودکی شکل می‌گیرد. این پیوند با افراد خاصی برقرار می‌شود: مادر به‌عنوان منبع اصلی ایجاد پیوند عاطفی و عمیق با کودک، پدر، و مراقبان دیگر کودک مثل پرستار، مادربزرگ، پدربزرگ، خواهر، برادر و... که می‌توانند از افراد مهم زندگی هر کودکی به شمار بیایند و این پیوند را برقرار کنند.
هر زمان که کودک خوش‌حال است، از بودن در کنار این افراد لذت می‌برد و هر زمان که نگران یا ناراحت است، وجود این افراد می‌تواند به او حس آرامش بدهد و او با آن‌ها در تعامل احساسی باشد.
دلبستگی فقط برآوردن نیازهای اولیه نیست
این حس تعامل با کودک از سوی والدین یا مراقبانش فقط ارضای نیازهای اولیهٔ کودک مثل غذا خوردن، خوابیدن و... نیست؛ بلکه پیوندی احساسی و بسیار عمیق است و یکی از مهم‌ترین پایه‌های شکل‌گیری شخصیت آیندهٔ کودک به شمار می‌رود.
کودک هر زمان که احساسی خاص مثل ترس، ناراحتی، خستگی، خشم و... را تجربه می‌کند، می‌خواهد ببیند تا چه اندازه مورد حمایت افراد اصلی زندگی‌اش قرار می‌گیرد؛ آیا کسی او را درک می‌کند و در این شرایط و در زمان مناسب، پاسخ مناسب و درستی به او می‌دهد یا نه؟
نتیجهٔ دلبستگی ایمن از زبان کودک
اگر این پاسخ به‌موقع و درست داده شود، قطعاً دلبستگی ایمن در کودک شکل خواهد گرفت. از نتایج مثبت دلبستگی ایمن می‌توان به این موارد اشاره کرد:
- من برای والدینم مهم هستم.
- با اینکه شرایط و موقعیت‌های مختلفی ممکن است در زندگی من پیش بیاید و بسیاری از این شرایط یا حتی بحران‌های زندگی همیشه غیرقابل‌پیش‌بینی هستند، مطمئنم که قطعاً افرادی هستند که در این شرایط دشوار می‌توانند به من کمک کنند و حمایت کافی را از من داشته باشند.
- از نظر والدینم، من فرد دوست‌داشتنی‌ای هستم.
استقلال و صمیمیت، در کنار هم
چنین کودکی قطعاً در مقایسه با هم‌سن‌وسالان خود که از محیطی غنی از نظر عاطفی و افرادی حمایتگر و پاسخگو به نیازهایشان برخوردار نیستند، دلبستگی ایمن‌تری را تجربه می‌کند و در آینده حس استقلال بیشتری دارد.
این کودک مستقل بودن را هم‌زمان با یک رابطهٔ عاطفی، صمیمی و خوب با والدین خود تجربه می‌کند و این حس استقلال، منافاتی با روابط صمیمانه و وابستگی عاطفی او به دیگران ندارد. یک رابطهٔ سالم برای هر فردی دقیقاً یعنی داشتن همین استقلال فردی و در عین حال داشتن حسی صمیمانه با دیگران.
کودکی که از دلبستگی ایمن برخوردار باشد، مطمئناً در مقایسه با هم‌سن‌وسالان خود عزت نفس بالاتری خواهد داشت و از نظر مهارت‌های اجتماعی هم عملکرد قوی‌تری نشان خواهد داد.
ادامه: دلبستگی ناایمن و چسبندگی افراطی از کجا می‌آید؟ چهار دلیل شکل‌گیری دلبستگی ناایمن در کودک.
